Bilinci kapalı ve solunumu durmuş bir kişiye uygulanacak temel yaşam desteği, 30 kalp masajı ve 2 suni teneffüs döngüsünden oluşur. Olay yerinde güvenliği sağladıktan sonra zaman kaybetmeden 112'yi aramak ve göğüs kafesini 5 cm çöktürecek ritmik basılar yapmak müdahalenin bel kemiğidir. Doğru yapılan bir uygulama, sağlık ekipleri gelene kadar hayati organların oksijensiz kalmasını önler.
1. Aşama: Olay Yeri Güvenliği ve Bilinç Kontrolü
Acil bir durumla karşılaştığınızda ilk yapacağınız şey kendinizi ve çevredekileri tehlikeye atmamaktır. Trafik kazasıysa dörtlüleri yakın, aracı emniyetli bir yere alın ve çevre emniyetini sağlayın. Kazazedenin yanına yaklaştığınızda omuzlarına hafifçe vurarak "İyi misiniz?" diye sorun. Sesli veya fiziksel bir tepki alamıyorsanız bilinç kapalılığından söz edilir. Bu aşamada çevrenizde biri varsa hemen 112'yi aramasını ve varsa bir elektroşok cihazı (OED) getirmesini isteyin. Yalnızsanız ve yetişkin bir hastayla karşı karşıyaysanız hemen kendiniz 112'yi arayın.
2. Aşama: Hava Yolu Açıklığı ve Solunum Kontrolü
Bilinçsiz yatan bir kişinin dili geriye kaçarak soluk borusunu tıkayabilir. Bunu önlemek için bir elinizi hastanın alnına yerleştirin, diğer elinizin iki parmak ucuyla çenesini yukarı kaldırın. Buna Baş-Çene Pozisyonu denir. Pozisyonu verdikten sonra yüzünüzü hastanın göğsüne doğru çevirin; 10 saniye boyunca Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle solunumu inceleyin:
- Bak: Göğüs kafesi inip kalkıyor mu?
- Dinle: Ağzından nefes sesi geliyor mu?
- Hisset: Yanağınızda sıcak nefesi hissedebiliyor musunuz?
Eğer hasta normal nefes almıyorsa veya sadece düzensiz hırıltılı sesler çıkarıyorsa (agonal solunum), vakit kaybetmeden kalp masajına başlanmalıdır.
3. Aşama: Göğüs Basısı (Kalp Masajı) Nasıl Yapılır?
Göğüs basısı, duran kalbin pompalama görevini elle üstlenmektir. Masajın doğru noktaya uygulanması kırık riskini azaltır ve kan akışını maximize eder.
- Hastayı sert ve düz bir zemine sırtüstü yatırın. Yumuşak bir yatakta yapılan masaj boşa gider.
- Göğüs kemiğinin (iman tahtası) alt ve üst ucunu tespit ederek hayali olarak iki eşit parçaya bölün. Alt yarısının ortası sizin bası noktanızdır.
- Bir elinizin ayasını (avuç içinin bilekle birleşen sert kısmını) bu noktaya koyun. Diğer elinizi bu elin üzerine yerleştirip parmaklarınızı birbirine kenetleyin. Parmak uçlarınız hastanın kaburgalarına değmemelidir.
- Kollarınızı bükmeden, dirseklerinizi dik tutarak vücut ağırlığınızla yukarıdan aşağıya doğru bastırın.
- Göğüs kafesi yaklaşık 5 cm çökmeli ve ardından tekrar eski haline gelmesine izin verilmelidir. Bası hızı dakikada 100 ile 120 bası ritminde tutulmalıdır.
4. Aşama: Suni Teneffüs (Kurtarıcı Nefes)
30 göğüs basısını tamamladıktan sonra ara vermeden suni teneffüse geçilir.
Baş-çene pozisyonunu tekrar verin. Alındaki elinizin baş ve işaret parmaklarıyla hastanın burnunu kapatın. Normal bir nefes alın, hastanın ağzını kendi ağzınızla tamamen kapatacak şekilde sarmalayın ve 1 saniye süresince nefesinizi verin. Göğsün yükseldiğini gözlemleyin. Ağzınızı çekip burnu serbest bırakın, verdiğiniz havanın çıkmasına izin verin. Ardından ikinci nefesi verin. İki nefeslik bu işlem 5 saniyeden uzun sürmemelidir.
Müdahale Ne Zaman Bırakılmalıdır?
30 kalp masajı ve 2 suni teneffüs döngüsüne hiç ara vermeden devam edilmelidir. Temel yaşam desteği şu durumlarda sonlandırılır:
- Profesyonel sağlık ekipleri (112) olay yerine ulaşıp devraldığında,
- Kazazede kendiliğinden nefes almaya, hareket etmeye veya tepki vermeye başladığında,
- Müdahaleyi yapan kişi fiziksel olarak tükenip devam edemeyecek hale geldiğinde.
Eğer uygulama sırasında hasta hareket eder veya düzenli nefes almaya başlarsa, solunum yolunun açık kalmasını sağlamak için hasta ikincil değerlendirmeden sonra Koma Pozisyonuna (yan yatış) getirilmelidir.
18 Eylül 2026
