Damar Tipine Göre Kanama Türleri
Kanamayı doğru yönetmenin ilk adımı, hangi damarın hasar gördüğünü anlamaktır. Akış hızı ve kanın rengi size ihtiyacınız olan ipucunu verir.
- Atardamar Kanaması: Kalbin pompalamasına paralel olarak fışkırır tarzda ve ritmik akar. Rengi açık kırmızıdır çünkü oksijen bakımından zengindir. Kısa sürede yüksek miktarda kan kaybına yol açabileceği için en tehlikeli kanama türüdür.
- Toplardamar Kanaması: Koyu kırmızı renklidir ve fışkırma olmaz. Kan, yara yerinden sürekli ve kesintisiz bir şekilde sızarak yayılır.
- Kılcal Damar Kanaması: Deri yüzeyindeki küçük sıyrıklarda görülür. Durdurulması son derece kolaydır, genellikle hafif bir baskıyla veya kendiliğinden durur.
Dış Kanamalarda Adım Adım İlk Yardım
Dışarıya doğru akan bir kanamayla karşılaştığınızda soğukkanlılığınızı koruyup sırasıyla şu adımları izleyin:
- Güvenliği Sağlayın ve Yaralıyı Sakinleştirin: Yaralının endişelenmesi nabzı artırır, bu da kanamanın hızlanmasına neden olur. Yaralıyı düz bir zemine yatırın.
- Doğrudan Baskı Uygulayın: Temiz bir bez veya gazlı bez ile yara üzerine doğrudan kuvvetlice bastırın. Kan beze bıyıyorsa ilk bezi kaldırmadan üzerine ikinci bir bez koyup bastırmaya devam edin. İlk bezi kaldırmak oluşan pıhtıyı bozar.
- Uzvu Yukarı Kaldırın: Eğer kırık şüphesi yoksa, kanayan kol veya bacağı kalp seviyesinin üzerine kaldırın. Yer çekimi sayesinde o bölgeye giden kan basıncı azalır.
- Baskı Noktalarına Basınç Yapın: Yaraya yakın ana atardamarın geçtiği kemik üzerindeki baskı noktalarına (örneğin kolda pazu iç kısmı, bacakta kasık bölgesi) parmak veya el ayasıyla baskı uygulayın.
Turnike Hangi Durumlarda Uygulanır?
Turnike, yani boğucu sargı, her kanamada kullanılmaz. Yanlış kullanımı doku ölümüne yol açabilir. Turnikeyi yalnızca şu durumlarda tercih edin:
- Uzuv kopması (kol veya bacak kopması) yaşandığında,
- Çok sayıda yaralının bulunduğu ve tek ilk yardımcının diğer yaralılara da yetişmesi gerektiği anlarda,
- Baskı noktalarına basılmasına rağmen kanama durdurulamıyorsa.
Turnike uygularken en az 8-10 cm genişliğinde esnemeyen bir kumaş kullanın. Tel veya ince ip gibi deriyi kesecek malzemelerden uzak durun. Turnike uygulanan saati yaralının alnına veya görünür bir yerine yazın ve her 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşeterek dokuların oksijensiz kalmasını önleyin.
Burun ve Kulak Kanamalarında Yapılan Yanlışlar
Toplumda sıkça yapılan yanlışlardan biri burun kanamasında başı geriye atmaktır. Başı geriye atmak kanamayı durdurmaz; aksine kanın boğaza, mideye ve soluk borusuna dolmasına yol açar.
Burun kanamasında hastayı oturtun, başını hafifçe öne eğmesini sağlayın. Burun kanatlarını parmaklarınızla 5 dakika boyunca kesintisiz sıkın. Kulak kanamasında ise kulağın içine kesinlikle bez veya pamuk tıkamayın. Kanın dışarı akmasına izin verin, kulağın üzerine temiz bir bez kapatıp yaralıyı kanayan kulak tarafına doğru yatırın.
21 Eylül 2026
